Schipbrug

Vroeger

Nu

Eeuwenlang is de bezoeker Doesburg binnengekomen over de schipbrug, die sedert 1722 op deze plaats lag en eerst in 1952 overbodig is geworden door de bouw van een vaste brug. Deze brug ligt iets meer stroomafwaarts, op de afbeelding naar rehts. We kijken in de richting Dieren; de mooie bomenlaan is in de laatste oorlog verdwenen, maar er zijn nieuwe ingeplant langs het doodlopende weggetje, dat vroeger zoveel verkeer zag passeren.

Vanaf de 15e eeuw is er uit de oude stadsboeken bekend dat er tol werd geheven, hetgeen het waarschijnlijk maakt dat een veer zorgde voor de oeververbinding.
De pacht bedroeg in de jaren omstreeks 1590 14 daalders.
Het stadsbestuur zelf had voor zichzelf vrijdom van veergeld bedongen, gewone burgers moesten betalen voor iedere overtocht.
In de 17e eeuw komt er een halfvaste oeververbinding tot stand.
Het werd een houten brug welke door middel van 7 dekschuiten op het water rust.
In de oorlog met Frankrijk in 1672 werd de schipbrug,die pas tot stand was gekomen, vernield.
Opnieuw werd er een stadspont in dienst gesteld, met de bedoeling tijdelijk, maar met de uiteindelijke duur van 50 jaar.
Pas in 1721 wordt het besluit genomen de schipbrug te herleggen.
Nauwelijks was de nieuwe brug gerealiseerd, of er kwam op 24 november 1722 een turfpraam uit Zwartsluis in botsing met de brug en veroorzaakte ernstige schade.
Het eerste schip van de brug zonk vervolgens.
Ramspoed bleef de schipburg achtervolgen want rond 1800 teisterde een zware storm de brug met als gevolg dat vijf van de zeven schepen opnieuw onder water verdwenen.
Schrijver Alexander Verheull schonk de gemeente Doesburg in 1897 een bedrag van 77.000 gulden voor de totstandkoming van een definitieve vaste oeververbinding omdat hij zich continu ergerde aan de wachttijden en problemen rond de schipbrug.
Het grootste probleem voor deze vaste verbinding was echter de scheepvaart.
Ondanks de vele pogingen van gemeente, duurde het nog vele decennia voor de brug ook gerealiseerd werd.
Voor die tijd waren er nog de nodige problemen; de tram die over de brug reed haalde niet altijd de overkant en ook de oorlogen gingen niet ongemerkt aan de schipbrug voorbij.
Opnieuw werd er een nieuwe schipbrug gebouwd om Doesburg te ontsluiten.
Pas nadat de constructie van de brug was gewijzigd konden met ingang van 9 juni 1894 ook de locomotieven de brug passeren en kwam er een eind aan de gesplitste exploitatie-vorm.

Doordat de locomotieven in de beginjaren niet over de brug mochten, werd er bij Stalhouderij Wijers te Doesburg
een contract gesloten dat zij met paarden de rijtuigen en wagens naar de overkant trokken.
Afhankelijk van de waterstand kon één paard een rijtuig met bagagewagen de brug over trekken, bij een lage of te hoge stand waren echter twee paarden nodig en soms echter was ook de hulp van de reizigers onmisbaar. Lange trams moesten afgekoppeld worden en één voor één over de brug getrokken worden, in het gunstigste geval twee wagens tegelijk.
Het was dus al een hele verbetering dat ook sinds 1894 de locomotieven over de brug mochten.
Hoewel de schipbrug al een geweldige vooruitgang was ten opzichte van een veerpont,
bleef de schipbrug voor grote problemen te geven.
Bij een te lage rivierstand staat de brug te hol en bij een hoge rivierstand te bol, in beide gevallen
was er dan geen tramverkeer mogelijk en moesten passagiers de brug over lopen naar een andere tram die aan de overzijde gereed stond.
Goederen moesten worden overgeladen en met karren naar de overzijde gebracht worden.
Bij ijsgang werd de schipbrug zelfs helemaal weggenomen en werd de veerpont weer voor lange- of korte tijd weer ingesteld. Verder moest het middendeel van de brug regelmatig worden uitgevaren om de scheepvaart doorgang te verlenen.
Het was voor de schippers altijd een hele kunst om het stoomschip in de afvaart zonder problemen door de nauwe opening te manoeuvreren.
Boegschroeven, zoals tegenwoordig elk middelgroot schip wel heeft, bestonden er nog niet, dus was het zaak om als schipper zo gunstig  mogelijk voor de brug te komen, daarbij rekening te houden met de wisselende stroomsnelheid en de windrichting.
vermoedelijk slaakte menig schipper een zucht van verlichting als hij zonder schade de brug had gepasseerd.


 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *